ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΒΗΧΕΙ ΠΑΛΙ : ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΑΣΘΜΑ . ΤΟ ΕΧΕΙΣ ; ΤΟ ΞΕΡΕΙΣ ;

           Το άρθρο είναι εκτενές, αλλά εαν κάνετε τον κόπο, ίσως σας διαφωτίσει.  

           Το άσθμα είναι με διαφορά η συχνότερη χρόνια πάθηση στα παιδιά. Στην χώρα μας το ποσοστό εμφάνισης της νόσου είναι περι το 15% . Τι σημαίνει πρακτικά αυτό ; Σε μια σχολική αίθουσα με 25-27 παιδιά , τα 5 έχουν εκδηλώσεις άσθματος ....

Τώρα που το μάθατε αυτό, καθήστε και σκεφτείτε : Στην τάξη του παιδιού σας γνωρίζετε 5 παιδιά με άσθμα ; Στον οικογενειακό- φιλικό σας περίγυρο ; Η απάντηση είναι ΟΧΙ. Πώς γίνεται όμως να μην γνωρίζετε ούτε ένα παιδί με την συχνότερη, όπως είπαμε, πάθηση της παιδικής ηλικίας ;

Η απάντηση είναι απλή. Σε μια χώρα που βρισκόμαστε ακόμη σε νοοτροπίες μεσαίωνα, το παιδικό άσθμα είναι "ταμπού". Το παιδί λοιπόν επιτρέπεται να βήχει συχνά-πυκνά, επιτρέπεται να σφυρίζει, επιτρέπεται ο παιδίατρος να μας δίνει "μάσκες" σε κάθε ευκαιρία. Επιτρέπεται να πουμε ότι το παιδί μας κάνει "βρογχικά" ή ακροαστικά , ότι "βράζει". Αλλά προς Θεού....ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΠΟΥΜΕ ΟΤΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΕΧΕΙ ΑΣΘΜΑ !

Η ΕΛΛΗΝΙΔΑ ΜΗΤΕΡΑ ΔΕΧΕΤΑΙ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩΣ ΤΙΣ ΜΑΣΚΕΣ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΤΗΝ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ

Οι λέξεις μπορεί να μην έχουν τόση σημασία, η νοοτροπία όμως έχει. Για την ακρίβεια η γενικότερη νοοτροπία που επιτρέπει να περιγράψουμε με διαφόρους τρόπους το τι έχει ένα παιδί , αλλά όχι να το κατονομάσουμε. Αυτό είναι ιδιαίτερα "βολικό". Ο γιατρός που θα βάλει επίσημα την διάγνωση του άσθματος, πέραν του ότι προκαλεί την δυσαρέσκεια των γονέων, δεσμεύεται απόλυτα από την διάγνωση του και πρέπει να κάνει 1-2-3 πράγματα. Ο άλλος όμως ; Ο γιατρός που θα το "πει με δικά του λόγια" ; Αυτός είναι αγαπητός και πάνω από όλα ΕΥΕΛΙΚΤΟΣ. Η διάγνωση δεν τον δεσμεύει. Μπορεί να δώσει μάσκες,κορτιζόνες,αντιβιώσεις (κάτι από όλα αυτά, ή και ΟΛΑ) με όποια σειρά του κατέβει στο μυαλό.

Το πρόβλημα είναι απλοικό. Δεν γίνεται να βοηθήσεις αποτελεσματικά ένα παιδί, εαν αποφεύγεις να το διαγνώσεις είτε από αδυναμία είτε για άλλους λόγους. Κάπως έτσι, πολλά παιδιά περνούν την παιδική τους ηλικία μέσα στον βήχα και τα φάρμακα και οι μητέρες βρίζουν την κακή τους τύχη που το παιδί στον παιδικό/νηπιαγωγείο/δημοτικό  "το έχω κάθε μήνα άρρωστο".



Τι είναι το άσθμα ; 

Είναι μια χρόνια φλεγμονή των πνευμόνων κατά την οποία οι βρόγχοι του παιδιού εμφανίζουν έντονη αντίδραση (υπεραντιδραστικότητα) όταν έρθουν σε επαφή με συγκεκριμένους ερεθιστικούς παράγοντες . Ο ορισμός είναι επίτηδες υπεραπλουστευμένος για να γίνει κατανοητός. Το παιδί με άσθμα δηλαδή, ενοχλείται και εμφανίζει συμπτώματα όταν έρθει σε επαφή με παράγοντες που σε άλλο παιδί δεν θα είχαν τον ίδιο αντίκτυπο.

Ο ΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΒΡΟΓΧΟΣΠΑΣΜΟΣ

Ποιοι είναι οι παράγοντες αυτοί ;

Το άσθμα είναι πολυπαραγοντική νόσος. Επηρεάζεται δηλαδή τόσο από την κληρονομικότητα όσο και από παράγοντες περιβαλλοντικούς. Αυτοί είναι :

α) Αλλεργιογόνα (γύρη, χόρτα, ακάρεα της σκόνης, τρίχωμα/επιθήλια ζώων)
β) Χημικές ουσίες (καθαριστικά για το σπίτι, απορρυπαντικά, καπνός τσιγάρου - το σημαντικότερο όλων)
γ) Λοιμώξεις (συνηθισμένο σε παιδιά προσχολικής ηλικίας - "ιογενής βρογχόσπασμος" - το παιδί εμφανίζει αναπνευστική συμπτωματολογία ή επιδείνωση της υπάρχουσας επι της ευκαιρίας ιώσεων)
δ) Άσκηση ( Exercise Induced Asthma - ξεχωριστός τύπος άσθματος. Το παιδί μετά από έντονη άσκηση σταματά λαχανιασμένο και κοντανασαίνει).
ε) Ψυχογενείς παράγοντες (στρες, προβλήματα στο οικογενειακό-φιλικό-σχολικό περιβάλλον)

ΤΙ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΕΠΙΔΕΙΝΩΝΕΙ ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΠΑΙΔΙ ;

Οικογενειακό- ατομικό ιστορικό :

Εαν ρωτήσεις τους γονείς του ασθματικού παιδιού, συχνά θα διαπιστώσεις ότι ένας από τους δύο τουλάχιστον θα σου πει ότι σαν παιδί και ο ίδιος έβηχε συχνά, έπαιρνε φάρμακα , ή είχε κάποια αλλεργία. Δεν σημαίνει ότι το παιδί του θα έχει ακριβώς το ίδιο. Αυτό που κληρονομείται είναι μια ατοπία (αλλεργική διάθεση) , μια "ευαισθησία" σε ποικίλες εκδηλώσεις.

Το άσθμα είναι το πιο χοντρό κλαδί του δέντρου της παιδικής αλλεργίας . Τα άλλα κλαδιά είναι η αλλεργική ρινίτιδα (συχνά μπουκώματα) , η αλλεργική επιπεφυκίτιδα (μάτια ευαίσθητα που φαγουρίζουν/τρέχουν) και βέβαια η αλλεργική δερματίτιδα/έκζεμα (ευαίσθητο δέρμα που αντιδρά/κοκκινίζει εύκολα). Δεν είναι απαραίτητο ένα παιδί να εμφανίζει όλες αυτές τις εκδηλώσεις. Ένα παιδί όμως με θετικό οικογενειακό ιστορικό και ρινίτιδα είναι σαφώς υποψήφιο να έχει/ή να μας κάνει προσεχώς και άσθμα.

Συμπτώματα : 

Η κλασσική τριάδα :


1. Βήχας . Πολλές φορές μπορεί να είναι η πρώτη/μόνη εκδήλωση του άσθματος και να εμφανίζεται μετά από άσκηση ή κατά τον ύπνο προς τις πρώτες πρωινές ώρες συνηθέστερα.

2. Σφύριγμα (συριγμός) : Το παιδί μπορεί να σφυρίζει κατά την εκπνοή. Σε έντονες εξάρσεις αυτό μπορεί να γίνει ακουστό ακόμη και από τους γονείς , χωρίς δηλαδή να χρειάζεται στηθοσκόπιο.

3. Δύσπνοια . Το παιδί εμφανίζεται σαν να μην του φτάνει ο αέρας. Μπορεί να δυσκολεύεται να ξαπλώσει το βράδυ.

Διάγνωση :

Εδώ είμαστε. Λόγω της ετερογένειας και της περιοδικότητας των συμπτωμάτων, η διάγνωση πρέπει να γίνει από γιατρό που έχει την ανάλογη ικανότητα και εμπειρία . 


1) Λεπτομερέστατο οικογενειακό- ατομικό ιστορικό. Από τη εμπειρία μας και τα ερωτηματολόγια που χρησιμοποιούνται, απαιτούνται τουλάχιστον 15 λεπτά ΜΟΝΟ για το ιστορικό.

2) Έλεγχος αναπνευστικής δοκιμασίας . Εκτίμηση της μέγιστης εκπνευστικής ροής (PEFR) με ροόμετρο ή ακόμα πληρέστερα του συνόλου της αναπνευστικής λειτουργίας με σπιρομέτρηση . Οι τιμές που θα προκύψουν συγκρίνονται με αυτές που προβλέπονται για το ύψος και την ηλικία του παιδιού. Αυτές είναι βεβαίως ειδικές δοκιμασίες που ελάχιστοι παιδίατροι τις εκτελούν και άκομα ελαχιστότεροι μπορούν να τις αξιολογήσουν αποτελεσματικά . Εαν δεν υπάρχει πρόσβαση σε καλό γνώστη ή/και παιδοπνευμονολόγο , προτιμήστε πνευμονολόγο ενηλίκων (οι δοκιμασίες αυτές εκτελούνται ούτως ή άλλως σε παιδιά > 5 ετών που μπορούν να συνεργαστούν καλώς) παρά έναν παιδίατρο που υποστηρίζει ότι γνωρίζει, αλλά επι της ουσίας δεν έχει καμμία ειδική εκπαίδευση.

3) Δοκιμασία αντιστρεπτότητας. Χρησιμότατη και εύκολη εξέταση. Περιλαμβάνει την εκτίμηση της αναπνευστικής λειτουργίας πριν και μετά την χορήγηση βρογχοδιασταλτικού φαρμάκου. Ένα παιδί που η αναπνευστική του λειτουργία βελτιώνεται κατά 12% (και άνω) μετά την χορήγηση βρογχοδιασταλτικού (Aerolin) δεν μπορεί να έχει τίποτε άλλο, παρά άσθμα ! Είναι τόσο απλό .

4) Αλλεργιολογικός έλεγχος. Γίνεται συνήθως αφού μπει η διάγνωση για την διευκρίνηση του υποστρώματος της νόσου . Φυσιολογικός αλλεργιολογικός έλεγχος ΔΕΝ σημαίνει κατ' ανάγκη απουσία άσθματος.

5) Ακτινογραφία θώρακος. ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ! Την ζητούμε μόνο σε περιπτώσεις που έχουμε αποτυχει στον ικανοποιητικό έλεγχο του άσθματος και χρειάζεται να αναθεωρήσουμε την αρχική διάγνωση.

AΓΟΡΙ 12 ΕΤΩΝ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΒΗΧΑ. ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΤΙΣΤΡΕΠΤΟΤΗΤΑΣ. ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΤΑ 20% ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΒΡΟΓΧΟΔΙΑΣΤΟΛΗ (68%----88%). ΑΣΘΜΑ, ΤΕΛΕΙΩΣΑΜΕ ΤΟΣΟ ΑΠΛΑ ΜΕ ΔΥΟ ΦΥΣΗΜΑΤΑ.

Αντιμετώπιση : 

1) Το πρώτο και βασικότερο στην αντιμετώπιση του άσθματος που πρέπει να πουμε  είναι η αποφυγή των πιθανών ερεθιστικών παραγόντων. Τα παιδιά πρέπει να ζουν σε ένα περιβάλλον απόλυτα καθαρό, όσο το δυνατόν χωρις ορατή σκόνη και υγρασία . Οι χώροι πρέπει να είναι λοιπόν πολύ καθαροί και όλα τα δωμάτια του σπιτιού να αερίζονται επαρκώς .  Η επαφή με το παθητικό κάπνισμα είναι ο παράγοντας που δεν θα επιτρέψει στο παιδί μας ΠΟΤΕ να γίνει τελείως καλά. Το κάπνισμα στον απορροφητήρα ΔΕΝ είναι αποδεκτό. Ακόμη και το κάπνισμα στο μπαλκόνι μπορεί να είναι ανεπαρκές, αφού ο καπνιστής αποδεσμεύει ΟΛΕΣ τις ώρες της ημέρας νικοτίνη με την αναπνοή του σε μια ακτίνα μέχρι 70 πόντους από το στόμα του. Εαν το παιδί του βρίσκεται εντός της ακτίνας, η νικοτίνη μεταφέρεται στο δικό του βρογχικό δένδρο. "Εγώ έκανα ότι μου είπε ο παιδίατρος, αλλά και πάλι το παιδί δεν είναι τελείως καλά" . Την επόμενη φορά που θα το πεις , ξανασκέψου τα ένα-ένα.

2) Το κάθε παιδί είναι διαφορετικό από το άλλο. Το ίδιο ισχύει και για το άσθμα του. Αποφεύγω λοιπόν αυτά που έχω παρατηρήσει ότι ενοχλούν το δικό μου παιδί. Κάθε φορά που χειροτερεύει, αναρωτιέμαι... Πήγαμε κάπου ; Ήρθε σε επαφή με λουλούδια,γύρη ; Έπαιξε με ζώα ; Έτρεξε πολύ ; Μύριζε χλωρίνη ή κάτι άλλο ; Τι έφαγε ; Όλα αυτά αποτελεσματικά καταγράφονται στο ημερολόγιο άσθματος (asthma diary) που οι γιατροί δεν εφαρμόζουν και οι γονείς "βαριούνται" να κρατούν.

3) Φάρμακα . Εδώ πρέπει να κάνουμε μια διάκριση.

3Α) Ο ασθματικός παροξυσμός . Το επείγον επεισόδιο, δηλαδή. Πνίγεται το παιδί στον βήχα και δεν μπορεί να πάρει ανάσα. Η θεραπεία εδώ είναι άμεση/ανακουφιστική , με λίγα λόγια Aerolin ! 4-6 πατήματα μέσω αεροθαλάμου τα οποία μπορούμε να επαναλάβουμε μετά από 20 λεπτά εκ νέου. Ενοχλούμε τον γιατρό μας ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΣΤΙΓΜΗ (ασχέτως ώρας) για να μας κατευθύνει. Η κορτιζόνη θα αρχίσει να δρά μετά από 1-2 ώρες, δεν θα "σώσει" το παιδί όπως πολλοί φαντάζονται. Αποτυχία αντιμετώπισης του οξέος παροξυσμού είτε λόγων κακών ενεργειών, είτε λόγω βαρύτητας της κρίσης, θα οδηγήσει στο νοσοκομείο.

3Β) Χρόνιο άσθμα- έλεγχος . Το άσθμα με την ηλικία ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ! Ελαχιστότατα είναι τα παιδιά που θα το κουβαλήσουν στην ενήλικο ζωή. Το παιδί μας λοιπόν, θα είναι απολύτως καλα. Το στοίχημα είναι ,μέχρι να συμβεί αυτό, το άσθμα του να ελέγχεται άριστα . Άριστα σημαίνει ότι το παιδί δεν παρεμποδίζεται στην ζωή του, παίζει, τρέχει και συμμετέχει όπως όλα τα άλλα παιδιά. Δεν έχει συχνά συμπτώματα ιδίως νυχτερινά , δεν εμφανίζει συχνές κρίσεις, δεν χρειάζεται πολλά φάρμακα και διατηρεί μια καλή αναπνευστική λειτουργία ( FEV1 >80 %). Το να ελέγξεις λοιπόν τέλεια ένα άσθμα μακροχρονίως και μάλιστα με τις μικρότερες δυνατές δόσεις φαρμάκων είναι τέχνη. Και η τέχνη θέλει μάστορα... Aerolin, Flixotide, Seretide, κορτιζόνες, Singulair , θεοφυλλίνες , αντιισταμινικά. Τα έχετε ακούσει όλα είμαι βέβαιος. Το πότε,το πως και σε ποιες δόσεις όμως θα χρησιμοποιηθούν είναι αντικείμενο βαθιάς γνώσης και εμπειρίας. Εμπειρίας που δυστυχώς είναι δυσεύρετη στην "χώρα του περίπου". Η αγωγή πρέπει να αναθεωρείται κάθε 2-3 μήνες με σκοπό την εξεύρεση των ελάχιστων δόσεων κάτω από τις οποίες το παιδί μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά.

ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΕ ΜΕΓΑΛΕΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΛΟΥΣ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΑΙΔΟΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΟΥΣ , Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΑΣΘΜΑΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ. (ΠΛΗΡΩΣ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΟ < 30%) . ΤΩΡΑ ΦΑΝΤΑΣΤΕΙΤΕ ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΕΣ ΠΟΛΕΙΣ... (ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ Γ' ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ - ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ  ΙΩΑΝΝΗΣ ΤΣΑΝΑΚΑΣ)

Κλείνω με μύθους και πραγματικότητες :

α)  Να μην ντρεπόμαστε να διεκδικήσουμε την ακριβή διάγνωση του παιδιού μας. Εκτός από τον "κακό γιατρό" , η ευθύνη βαραίνει εξίσου κι εμας για το πόσο βοηθήσαμε το παιδί μας.
β) Οι μάσκες δεν είναι αντιβηχικά. Παιδί χωρίς σαφή ακροαστικά/βρογχόσπασμο ΔΕΝ χρειάζεται εισπνοές.
γ) Κάποτε (ίσως και ακόμη) ήταν "πολύ της μόδας" να έχουμε στο σπίτι και έναν νεφελοποιητή. Η μητέρα λοιπόν μπορούσε άνετα να δεχτεί ότι η/ο παιδίατρος την έβαλε να πάρει έναν νεφελοποιητή 400 ευρώ και ότι κάθε μέρα αδειάζει έναν τόνο φάρμακα, αλλά....(ναι,καλά το μαντέψατε) εαν της έλεγες ότι το παιδί της ήταν ασθματικό αντιδρούσε. "Όχι γιατρέ, εμείς μόνο λίγα ακροαστικά κάνουμε...". Ο νεφελοποιητής λοιπόν έχει περίτρανα αποδειχτεί ότι δεν πλεονεκτεί ΣΕ ΤΙΠΟΤΑ στην χορήγηση βρογχοδιασταλτικών έναντι του αεροθαλάμου.
- "Μα εμείς γιατρέ πήγαμε στο νοσοκομείο και μας κάναν νεφελοποιητή και μας βοήθησε πολύ"
Ναι. Αλλά ο νεφελοποιητής του νοσοκομείου έχει και μια παροχή οξυγόνου στον τοίχο, του σπιτιού είναι ένα πλαστικό παιχνίδι. Το υγροποιημένο οξυγόνο λοιπόν, είναι αυτό που έκανε την μεγάλη διαφορά.
δ) Υπάρχει ΜΙΑ ΜΟΝΟ ένδειξη για θεραπεία ασθματικού παροξυσμού μέσω νεφελοποιητή. Η περίπτωση του "ευθραύστου άσθματος" ( Brittle asthma type 2) κατά το οποίο το παιδί κάνει βαριές κρίσεις "εν αιθρία" με απροσδόκητες μεγάλες πτώσεις της PEFR . Είναι μια πολύ ειδική διάγνωση, η οποία απαιτεί μεγάλη εμπειρία και δεν νομίζω ότι ο γενικός παιδίατρος που δεν μιλά ΚΑΝ για άσθμα φτάνει σε τέτοια μήκη.Ασχέτως της εμπειρίας του παιδιάτρου, παιδιά με ειδικά άσθματα είναι προτιμητέο να παραπέμπονται στον παιδοπνευμονολόγο.
ε) Η διάγνωση και η αντιμετώπιση του άσθματος είναι χρονοβόρα και κοπιώδης. Ένα μικρό αντίτιμο μπροστά στην καλή υγεία και την φυσιολογική ζωή του παιδιού μας. Αναλύοντας τις παραμέτρους της διάγνωσης (λεπτομερές ιστορικό, αναπνευστικές δοκιμασίες, αντιστρεπτότητα) αντιλαμβάνεται κανείς ότι η συγκεκριμένη πρώτη και σημαντικότερη επίσκεψη στον γιατρό οφείλει να διαρκέσει εξ'ορισμού minimum 60 λεπτά..Δεν μπορούμε λοιπόν να λέμε ότι πήγα στον παιδίατρο και στο κλασσικό ξεπέταγμα των 10 λεπτών είπαμε για τα ακροαστικά του παιδιού. Sorry, το έχω μετρήσει, δεν βγαίνει...
στ) Θα διαπιστώσατε ότι στην θεραπεία δεν ανέφερα πουθενά για αντιβίωση. Γιατί άραγε ; Γιατί ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ! 

Συμπερασματικά, το άσθμα δεν είναι και δεν πρέπει να αποτελεί ταμπού. Απλά χρειάζεται μια σωστή και νοικοκυρεμένη προσέγγιση. Με την σωστή θεραπεία και καθοδήγηση, το παιδί μας θα μπορεί να έχει μια φυσιολογικότατη ζωή χωρίς αποκλεισμούς.

ΤΟ ΜΩΡΟ ΒΓΑΖΕΙ ΔΟΝΤΙΑ... (ΟΔΟΝΤΟΦΥΙΑ: ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ/ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ)

Το παιδι βγαζει δοντια.Ταλαιπωρειται και το σπιτι χανει την ηρεμια του για αλλη μια φορα («πανω που ειχαμε τελειωσει με τους κολικους και που ξεκινησε να κοιμαται το βραδυ»).Τα παιδια εμφανιζουν τους νεογιλους και τους μονιμους οδοντες (τα πρωτα και τα δευτερα δοντια δηλαδη).Οι νεογιλοι οδοντες (20 στο συνολο) αρχιζουν να ανατελλουν μετα τον 5^ο μηνα ζωης (συνηθως περι τον 7^ο) και η διαδικασια αυτη ολοκληρωνεται μεχρι την ηλικια των 3 ετων.

ΕΡΧΟΝΤΑΙ...

Συμπτώματα :

Υπάρχει ευρεία διαφωνια στην διεθνή βιβλιογραφία και τις γνώμες των ειδικων για τον βαθμό στον οποίο η οδοντοφυία οδηγεί σε συστηματικές ή άλλες εκδηλώσεις.

1) Ανησυχία. Εδώ θα συμφωνήσουν μάλλον όλοι. Το μωρό μας θα εμφανίσει έντονη γκρίνια και σιελόρροια. Τα ούλα φλεγμαίνουν (και επομένως πονούν...) .  Στην προσπάθεια του να ανακουφιστεί το μωρό μας δαγκώνει μανιωδώς παιχνίδια,αντικείμενα,δάκτυλα. Η ανακούφιση είναι όμως μόνο πρόσκαιρη.

ΦΑΝΗΚΑΝ....

2) Διάρροιες.  "Τα δόντια κάνουν διάρροιες" .Δεν είναι ακριβώς έτσι. Μπορούν να ισχύουν 3 τινά : α) Η υπερβολική παραγωγή σάλιου οδηγεί το παιδί στο να καταπιεί μια μεγάλη ποσότητα από αυτό. Το σάλιο περνά βεβαίως στον πεπτικό σωλήνα του παιδιού, αναμιγνύεται με το εντερικό περιεχόμενο, με αποτέλεσμα τα κακά του παιδιού να είναι περισσότερο μαλακά σε σύσταση (loose stool). β) Το βρέφος που βρίσκεται σε έντονη φάση οδοντοφυίας (άρα και στρες) είναι περισσότερο επιρρεπές σε λοιμώξεις του εντέρου. γ) Διαρροικές κενώσεις άλλης αιτιολογίας οι οποίες χρονικά συνέπεσαν με την περίοδο της οδοντοφυίας, η οποία κάθε άλλο παρά σύντομη είναι.

3) Πυρετός . Πόσο "βολικό" είναι για τον παιδίατρο σε ένα εμπύρετο επεισόδιο βρέφους να αποφανθεί ότι "μάλλον είναι από τα δόντια" ; Η εντύπωση αυτή έχει περάσει ευρέως και στους γονείς και πολλές φορές αναστέλλουν την εξέταση του παιδιού επάνω στην βάση ότι "το παιδί βγάζει δόντια". Άλλοι πάλι κάνουν λόγο για τον "ιό της οδοντοφυίας" (τον οποίο δεν μπορούν να κατονομάσουν). Μπορούμε ξεκάθαρα να πούμε τα εξης δύο : α) Όπως προαναφέρθηκε, ένα βρέφος σε φάση έντονης οδοντοφυίας είναι περισσότερο επιρρεπές σε λοιμώξεις. Άρα...ο πυρετός ΔΕΝ είναι από τα δόντια σε αυτήν την περίπτωση, απλώς η γενικότερη κατάσταση του βρέφους προδιαθέτει στο να κολλήσει και να εκδηλώσει μια ίωση. β) Σε περιόδους που τα ούλα του παιδιού εμφανίζουν μια εικόνα έντονης τοπικής φλεγμονής, η ουλίτιδα αυτή μπορεί να ευθύνεται (αν και όχι συχνά) για την εκδήλωση ενός χαμηλού πυρέτειου (σχεδόν πάντα < 38) βραχείας διάρκειας. Συνυπολογίστε λοιπόν τα ανωτέρω την επόμενη φορά που θα σκεφτείτε ότι "το παιδί κάνει πυρετό από τα δόντια".

4) Λοιπές εκδηλώσεις . Το βρέφος μπορεί να παρουσιάζει κατά τις εξάρσεις της οδοντοφυίας περιόδους παροξυσμικού βήχα που μπορεί να φτάσουν εως και εικόνα πνιγμονής. Αυτό οφείλεται σε αντανακλαστικά  του οπιθοφάρυγγα και του φάρυγγα από την κατάποση μεγάλων ποσοτήτων σάλιου. Ο βήχας αυτός ΔΕΝ χρειάζεται φάρμακα , σιρόπια, εισπνεόμενα σπρέι. Είναι ΚΑΘΑΡΑ μηχανικής αιτιολογίας και ως τέτοιος θα περάσει μόνο όταν αρθεί το αίτιο που τον προκαλεί. Πολλοί ακόμη αναφέρουν ότι σε περιόδους οδοντοφυίας το μωρό τους εμφανίζει ρινίτιδα (runny nose). Και αυτό οφείλεται σε ευκαιριακές ιώσεις που το παιδί μας μπορεί να περνά κλινικά ή και υποκλινικά (πιο ήπια,δηλαδή) στην περίοδο της οδοντοφυίας. Η αντιμετώπιση επίσης είναι συμπτωματική (ρινοπλύσεις με ορό, καθαρισμός της ρινικής κοιλότητας) και δεν χρήζει φαρμάκων. Κατά την φάση της οδοντοφυίας ακόμη, πολλάκις διαπιστώνουμε ένα περιστοματικό εξάνθημα σε πολλά βρέφη, ιδίως σε αυτά που φέρουν πιπίλα. Περιστοματική κνίδωση (perioral hives) ή εξάνθημα (teething rash) είναι αλλεργικής αιτιολογίας και στην εμφάνιση του προδιαθέτει η διασπορά σάλιου σε όλη την περιοχή με τα χεράκια ή άλλα αντικείμενα. Σε έντονες καταστάσεις ίσως απαιτηθεί αγωγή (αντιισταμινικά). Η τοπική αγωγή είναι συνήθως αρκετή.

PERIORAL HIVES (....αλλά είμαι χαρούμενος !)

Πως μπορουμε να βοηθησουμε το παιδι; 

Εδώ είναι το πεδίο που συνήθως βάζουμε αρκετό νερό στο κρασί μας. Οτιδήποτε βοηθά το παιδί μας αποτελεσματικά (χωρίς βέβαια να βλάπτει) ώστε να μην υποφέρει, το δέχομαστε.

α) Παιχνίδια,κρίκοι οδοντοφυίας : Από το να μασουλά μανιωδώς τα δάκτυλα του ή παιχνίδια του παιδικού δωματίου (κυρίως λούτρινα που συνηθίζουν να μαζεύουν από σκόνη εως μικρόβια από το μεγαλύτερο παιδί ή τους ενήλικες), συμπαθούμε περισσότερο ειδικούς κρίκους οδοντοφυίας οι οποίοι είναι γεμάτοι από ημίρρευστο υλικό. Όταν ο κρίκος μπει στο ψυγείο, το υλικό καταψύχεται με αποτέλεσμα όταν το μωρό δαγκώνει τον κρίκο το ψύχος αυτό μεταφέρεται στα ούλα καταπραύνοντας την φλεγμονή και προκαλώντας ένα ευχάριστο αίσθημα δροσιάς σε ένα στόμα που "φλέγεται".  Σημείωση : Το να πάρουμε για το μωρό μας ένα χαζό παιχνιδάκι με ωραίο σχήμα και χρώμα το οποίο η αλυσίδα παιχνιδίων έχει βαφτίσει " κρίκο οδοντοφυίας" είναι απολύτως θεμιτό (το έχουμε κάνει όλοι...) , αλλά δεν μπορούμε να πουμε ότι βοηθούμε το παιδί μας με τον πιο ορθό τρόπο. Πάντως, ότι βοηθά και δεν βλάπτει, είναι καλοδεχούμενο.

Ο ΜΑΓΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ 8. ΒΟΛΕΥΕΙ ΣΤΟ ΚΡΑΤΗΜΑ, ΒΟΛΕΥΕΙ ΣΤΟ ΔΑΓΚΩΜΑ !

β) Τζελ οδοντοφυίας . Είναι σκευάσματα με καθαρά τοπική αναισθητική δράση τα οποία παρέχουν μόνο πρόσκαιρη ανακούφιση. Τα gel δεν είναι ιδανικά σαν λύση. Καλύπτουν περιορισμένα και η δράση τους διαρκεί λίγο. Πολλές φορές βλέποντας το μωρό να υποφέρει, οι γονείς το παρακάνουν αλοίφοντας τα ούλα του μωρού πολύ συχνά και με προοδευτικά αυξανόμενες ποσότητες gel. Τα συστήνουμε όμως κατόπιν δοκιμής.

γ) Παυσίπονα/Αντιφλεγμονώδη. Έρχεται τελευταίο αυτό που έχει την μεγαλύτερη λογική. Αφού τα ούλα πονάνε, θα δώσεις στο παιδί παυσίπονο. Εξηγήσαμε ήδη ότι ο πόνος  στην οδοντοφυία προέρχεται από την έντονη φλεγμονή των ούλων. Η επιλογή λοιπόν του φαρμάκου θα γίνει βάσει της αντιφλεγμονώδους ιδιότητας του. Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα φαίνεται ότι βοηθούν περισσότερο από την παρακεταμόλη. Στην χώρα μας κυκλοφορούν για παιδιά δύο σκευάσματα ιμπουπροφένης (Algofren,Nurofen) και ένα μεφαιναμικού οξέος (Ponstan). Χρησιμοποιούμε τα φάρμακα αυτά ανακουφιστικά στις χαμηλότερες δυνατές συγκεντρώσεις και στην ελάχιστη απαιτούμενη συχνότητα. Για να μην το παρακάνουμε, σε περιόδους εξάρσεων, τα χρησιμοποιούμε σε συνδυασμό με τις δύο πρώτες λύσεις (κρίκους,gel).

Κλείνουμε ως συνήθως με λίγες πινελιές :

ü                  Κανείς δεν θέλει να βλέπει το παιδί του να υποφέρει. Να ξέρετε όμως ότι η οδοντοφυία είναι μια διαδικασία φυσιολογική που την έχουν περάσει όλα τα παιδιά του κόσμου. Να είμαστε οπλισμένοι με αγάπη και υπομονή.

ü                Κλείστε τα αυτιά σας στις "φαεινές" ιδέες της γιαγιάς και της γειτόνισσας.

ü               Υπάρχουν παθολογικές καταστάσεις οι οποίες εκδηλώνονται με καθυστερημένη ανατολή οδόντων (αβιταμινώσεις,συστηματικά νοσήματα, ραχίτιδες). Δεν μας ενδιαφέρει λοιπόν ΚΑΘΟΛΟΥ εαν το μωρό μας έβγαλε δόντια πιο νωρίς ή πιο αργά από το μωρό της κολλητής μας. Εαν όμως έχει κλείσει τους 11 μήνες ζωής χωρίς οδοντοφυία επισκεπτόμαστε τον παιδίατρο μας.

      Επειδή η οδοντοφυία πολλές φορές ταυτίζεται χρονικά με την έναρξη των στερεών τροφών στα παιδιά μας, δείτε και εδώ  :   http://drharitos.blogspot.gr/2016/05/6.html

ΩΤΙΤΙΔΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ : ΟΤΑΝ ΤΟ ΑΥΤΙ ΠΟΝΑΕΙ !

Η ΩΤΙΤΙΔΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: ΜΕ ΑΠΛΑ ΛΟΓΙΑ !

Η ωτίτιδα είναι η λοίμωξη του αυτιού του παιδιού μας. Το αυτί πρέπει να το χωρίσουμε στα δύο: Στο εξωτερικό (έξω ους) το οποίο περιλαμβάνει το τμήμα από την αρχή του πτερυγίου και όλο τον έξω ακουστικό πόρο που τερματίζει στο τύμπανο(το μωβ στην εικόνα). Το μέσο ους ξεκινά απο το τύμπανο και είναι ουσιαστικά μια κοιλότητα (το πράσινο στην εικόνα) . Υπάρχει βέβαια και το έσω ους, αλλά αυτό επί του παρόντος (για την ωτίτιδα) δεν μας ενδιαφέρει. Παρατηρώντας την εικόνα, αδιαφορείστε για τα πολλά που γράφει, αλλά εστιαστείτε σε αυτό το σωληνάκι που ξεκινά από το μέσο αυτί (ΕΥΣΤΑΧΙΑΝΗ ΣΑΛΠΙΓΓΑ) και καταλήγει στην μύτη του παιδιού.

Ωχου,μας ζάλισες θα μου πείτε...μάθημα ανατομίας θα κάνουμε ; Οχι , αλλά για να καταλάβει ένας γονιός την ωτίτιδα πρέπει να του εξηγήσει κάποιος 1-2 λεπτομέρειες. Που τελικά ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ λεπτομέρειες...

Πάμε στην ουσία. Η ωτίτιδα με βάση αυτά που είπαμε,λοιπόν, μπορεί να είναι εξωτερική ή μέση.

ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ: Είναι μια συνηθισμένη κατάσταση. Συνιστά φλεγμονή του έξω ακουστικού πόρου (το μωβ) . Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι :
Α) Πόνος . Φλεγμονή σημαίνει πόνος . Συνήθως ανταποκρίνεται καλά στα παυσίπονα.
Β) Έκκριση υγρού στον πόρο (γι'αυτό και η εξωτερική ωτίτιδα λέγεται και "εκκριτική") , το οποίο συνήθως είναι κίτρινο. Ανησυχούμε εαν είναι ιδιαίτερα πηχτό (πυώδες) ή πράσινο και εξαιρετικά δύσοσμο (ψευδομονάδα;). Το υγρό εξωτερικά μπορεί να μην είναι απόλυτα εμφανές την δεδομένη χρονική στιγμή που θα δούμε το παιδί μας. Μπορεί να δούμε όμως το πτερύγιο του αυτιού λερωμένο με υγρό που ξεράθηκε ή να δούμε το μαξιλαράκι του να έχει μια "στάμπα" από το υγρό που έτρεξε το βράδυ.
Γ) Βαρηκοία αγωγιμότητας . Το παιδί δεν ακούει καλά αφού ο ακουστικός πόρος είναι γεμάτος με υγρό, ο οποίος ταμπονάρει τον ήχο . Λογικό.

ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΕΠΑΘΕ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΩΤΙΤΙΔΑ;

Α) Κρατάει υγρασία ο έξω ακουστικός πόρος. Στα βιβλία αναφέρεται ο όρος "το αυτί του κολυμβητή". Η υγρασία είναι σοβαρός τοπικός προδιαθετικός παράγοντας για λοιμώξεις. Καταλαβαίνουμε λοιπόν οτι τα παιδιά που πάνε στο κολυμβητήριο έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν εξωτερικές ωτίτιδες. Και ότι αυτές σε όλα τα παιδιά είναι πολύ συχνότερες το καλοκαίρι.

Β) Τραυματισμός του αυτιού από αντικείμενα. Τα μικρά παιδιά έχουν την κακή συνήθεια να σκαλίζουν το αυτί τους. Και όταν μιλάμε για παιδιά, δεν εννοούμε το ξύσιμο με το δάκτυλο. Το μολύβι,ο συνδετήρας,ένα πλαστικό παιχνιδάκι είναι όλα άριστα εργαλεία σκαλίσματος. Κατά την ωτοσκόπηση, έχω δει μέσα σε αυτί παιδιών δημοτικού (!!!) μια μικρή μπίλια, κομμάτι από τσίχλα, μυτούλα από σπασμένο μολύβι και ένα μυγαράκι...

Χεεεει! Την εψαχνα αυτην την πετρουλα παντου !!!

Γ) Το παιδί έχει μια χρόνια αλλεργία ή δερματική πάθηση που ευνοεί την εγκατάσταση των μικροβίων (ή μυκήτων) στον έξω ακουστικό πόρο.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ ΤΗΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΩΤΙΤΙΔΑ:

Α) Αφαιρώ τυχόν ξένα σωμάτα. Καθαρίζω το αυτί εαν χρειάζεται.

Β) Σπάνια θα χρειαστεί αντιβίωση από το στόμα. Χρησιμοποιούμε κυρίως τοπική αγωγή (σταγόνες) που μπορεί να είναι παυσίπονες , ή κορτιζόνη (ηρεμεί την φλεγμονή) ή και να περιέχουν αντιβίωση. Πολλές φορές θα περάσει και από μόνη της. Απλώς δίνουμε παυσίπονα μέχρι να συμβεί αυτό για να μην ταλαιπωρείται το παιδί.

Η ΜΕΣΗ ΩΤΙΤΙΔΑ

Εδώ τα πράγματα είναι λίγο πιο πολύπλοκα. Και αυτή είναι μια συχνή κατάσταση. Εδώ ο μηχανισμός όμως είναι διαφορετικός. Όταν αυτή η ευσταχιανή σάλπιγγα (για αυτό και επιμείναμε παραπάνω) βουλώσει ή εμφανίσει οίδημα, είναι πολύ εύκολο να μαζευτεί υγρό ΠΙΣΩ από το τύμπανο και να επιμολυνθεί. Πως βουλώνει η ευσταχιανή σάλπιγγα ; Σκεφτείτε... Είπαμε ότι καταλήγει στην μύτη , άρα μύξα ! Τόσο απλό . Οι μητέρες δεν γνωρίζουν την λεπτομέρεια. Θα σου πουν όμως ότι "το παιδί έχει πολλές μύξες και φοβάμαι μην μου το γυρίσει σε ωτίτιδα!" . Έχουν απόλυτο δίκιο. Το παιδί με υπερτροφικές αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια) ή/και αλλεργίες έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσει απόφραξη/οίδημα της ευσταχιανής.

Συμπτώματα:

Α) Πόνος στο αυτί. Ωτίτιδα χωρίς πόνο, ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ.
Β) Πυρετός. Ωτίτιδα χωρίς πυρετό , ΥΠΑΡΧΕΙ ! Εαν ο πυρετός είναι υψηλός (άνω του 39) μπορεί να μαρτυρά σοβαρή λοίμωξη και αυτό θα επηρεάσει την επιλογή του αντιβιοτικού μας σχήματος.
Γ) Αίσθημα βάρους στο αυτί (μεγαλύτερα παιδιά θα μας πουν ότι αισθάνομαι το αυτί μου ότι είναι γεμάτο,ότι "κάτι έχει μέσα") και βαρηκοία λόγω του υγρού.
Δ) Γενικό αίσθημα κακουχίας (μίζερο το παιδί,του φταίνε όλα) ή ακόμα και εμφάνιση εμέτων.
Ε) Το παιδί μπορεί συνέχεια να "σκαλίζει" ή να κρατάει συνέχεια το αυτί του

ΘΕΡΑΠΕΙΑ:

Α) Εδώ σχεδόν πάντοτε θα χρειαστούν αντιβιοτικά. Ιδίως σε μικρά παιδιά (< 2 ετών) και σε περιπτώσεις που ο πόνος ή ο πυρετός είναι αρκετά έντονος . Συχνά αίτια είναι ο πνευμονιόκοκκος και ο μη τυποποιημένος αιμόφιλος . Λιγότερο συχνά η Μοραξέλλα η καταρροική και η Μπρανχαμέλλα.
B) Aπό όσα ήδη είπαμε, καταλαβαίνει ο καθένας ότι το να δώσουμε αντιβίωση χωρίς να προσπαθήσουμε επίμονα να ξεβουλώσουμε την μύτη του παιδιού, είναι μάταιο.
Γ) Οι σταγόνες σχεδόν ποτέ δεν έχουν θέση εδώ.

ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΣΤΟΝ ΓΙΑΤΡΟ;

Α) Πάντα! Πόνεσε το αυτί; Πρέπει να πας στον γιατρό. Γιατί δεν μπορείς να ξέρεις την ακριβή εικόνα του αυτιού του παιδιού. Είναι εξωτερική ωτίτιδα ; Είναι μέση; Έβαλε κάτι το παιδί στο αυτί; Είναι ένας πρόσκαιρος ερεθισμός και θα περάσει από μόνος του; Αυτά θα τα αποκαλύψει μόνο η ωτοσκόπηση.
Β) Εξαίρεση: Εαν δούμε ότι το παιδί είναι μπουκωμένο και εμφανίζει έναν πόνο πρόσκαιρο στο αυτί και η γενική του κατάσταση είναι πολύ καλή , μπορούμε να ξεβουλώσουμε την μύτη του παιδιού και να περιμένουμε.

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ:

Α) Ρήξη τυμπάνου . Το υγρό που μαζεύτηκε πίσω από το τύμπανο πιέζει λίγο λίγο και τελικώς σπάζει το τύμπανο. Καθώς πιέζει , ο πόνος γίνεται αφόρητος. Με το που το τύμπανο σπάσει όμως,η πίεση εκτονώνεται και το παιδί "ηρεμεί". Το τύμπανο θα επουλωθεί σταδιακά από μόνο του. Επανειλλημένα επεισόδια όμως μπορεί να οδηγήσουν σε μόνιμη τρύπα στο αυτί του παιδιού. Που είναι βέβαια μια ανοικτή πόρτα για το μέσο αυτί για παθογόνα και άλλους ερεθιστικούς παράγοντες.

Β) Επανειλλημένες ωτίτιδες μπορούν να οδηγήσουν σε έκπτωση της ακοής του παιδιού, βάζοντας έτσι εμπόδια στην φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού (ομιλία,επικοινωνία).
Γ) Εμφάνιση μαστοειδίτιδας. Το μικρόβιο μπορεί να επεκταθεί στην μαστοειδή απόφυση (το κοκκαλάκι πίσω από το αυτί) και να δημιουργήσει μια πολύ σοβαρή φλεγμονή, η οποία σχεδόν πάντοτε θα χρειαστεί νοσηλεία σε νοσοκομείο.

ΜΑΣΤΟΕΙΔΙΤΙΔΑ: Τμημα της περιοχης αυτης εμφανιζει ερυθροτητα, πόνο στην τοπική πίεση. Λόγω του οιδήματος το πτερύγιο του αυτιού προέχει ("πετάει").

ΜΑΣΤΟΕΙΔΙΤΙΔΑ ακόμη πιο χαρακτηριστική !

MYΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΤΙ

1. Τα μικρά παιδιά θα κάνουν πιο εύκολα μέσες ωτίτιδες από τα μεγάλα. Αυτό οφείλεται στην ανατομία της ευσταχιανής σάλπιγγας. Όταν το παιδί είναι μικρό, αυτή είναι πολύ κοντή και πολύ πιο οριζόντια (άρα είναι πολύ πιο έυκολο να βουλώσει!).
2. Διάγνωση στο περίπου ή στο ακριβώς ; Πολλοί γιατροί αρκούνται στο να πουν " το αυτί του παιδιού είναι κόκκινο,θα πάρεις αντιβίωση". Αυτό είναι το "στρίβειν δια του αρραβώνος". Να ζητάτε την ακριβή διάγνωση του παιδιού σας. Είναι μέση ή εξωτερική ωτίτιδα; Ή απλά ένα αυτί "μπουκωμένο" (καταρροικό) ; Και τα τρία κόκκινα είναι και η αντιμετώπιση τους είναι τελείως διαφορετική. Καλό είναι στο βιβλιάριο του παιδιού να περιγράφονται και τα ωτοσκοπικά ευρήματα ούτως ώστε ο ίδιος ο γιατρός να μπορεί να κάνει ένα σωστό follow up του παιδιού. Ή εαν τύχει ένας άλλος παιδίατρος να εξετάσει το παιδί, να μπορεί να σχηματίσει μια πληρέστερη εικόνα για το πως ήταν το αυτί του παιδιού. Πώς είναι το τύμπανο ; Εισέχει ; Προέχει ; Έμφανίζει φυσαλίδες ; Έχει αιμάτωμα ; Έχει νεόπλαστα αγγεία ; Το υγρό πίσω του είναι διαυγές ή σκούρο ; Σχηματίζει επίπεδο ; Οι γονείς δεν οφείλουν να γνωρίζουν τίποτε από αυτά, βέβαια, αλλά ο παιδίατρος - το οφείλει στο παιδί- να τα καταγράψει στο βιβλιάριο του.
3. Το ανεμβολίαστο παιδί κινδυνεύει από ωτίτιδες 100 φορές παραπάνω από ένα εμβολιασμένο.
4. Η ωτίτιδα δεν κολλάει από παιδί σε παιδί ! Αυτό που κολλάει είναι το παθογόνο που μπορεί να ευθύνεται για το μπούκωμα του παιδιού (και που βέβαια μπορεί να οδηγήσει σε ωτίτιδα).
5. Δεν χρησιμοποιούμε μπατονέτες (ούτε ασφαλείας).
6. Στα μικρά βρέφη η ωτίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί με έντονο (ανεξήγητο για τους γονείς) κλάμμα, κακουχία, άρνηση λήψη τροφής.

Καλοδεχούμενες ενστάσεις,απορίες,σχόλια.

"ΑΣΕ ΜΑΣ ΡΕ ΑΓΙΕ ΒΑΣΙΛΗ. ΕΧΩ ΩΤΙΤΙΔΑ ΣΟΥ ΛΕΩ!!!!"